รายละเอียดจังหวัด
ลำพูน จังหวัดเล็กๆ ในภาคเหนือที่เรื่องราวของประวัติศาสตร์ไม่ได้เล็กตามพื้นที่ แต่กลับยิ่งใหญ่และเก่าแก่ที่สุดในดินแดนล้านนา เดิมลำพูนมีชื่อว่า "นครหริภุญไชย" สร้างขึ้นราว พ.ศ.1200 โดยฤาษีวาสุเทพได้เกณฑ์พวกเมงคบุตร หรือละว้า ล่องเรือลงมาจากต้นแม่น้ำปิง เพื่อสร้างเมืองใหม่ ครั้นเมื่อสร้างเสร็จได้อัญเชิญพระนางจามเทวี พระธิดาแห่งเมืองละโว้มาปกครองเมืองเป็นพระองค์แรก จากนั้นนครหริภุญไชยก็มีกษัตริย์ครองเมืองสืบต่อมาอีกหลายพระองค์ยาวนานกว่า 600 ปี ก่อนจะตกเป็นเมืองขึ้นของอาณาจักรล้านนา และต่อมาตกเป็นเมืองขึ้นของพม่าอีกกว่า 200 ปี
จนมาถึงสมัยกรุงธนบุรี เจ้ากาวิละได้รับการสนับสนุนจากพระเจ้าตากสินมหาราชขับไล่พม่าสำเร็จ จนได้ครองเมืองเชียงใหม่ แล้วให้เจ้าคำฟั่น น้องชายครองเมืองลำพูน ต่อมาในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เมืองลำพูนมีฐานะเป็นเมืองขึ้น มีเจ้าผู้ครองนครสืบต่อกันมา จนเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 จึงได้มีการยกเลิกตำแหน่งเจ้าผู้ครองนคร และยกฐานะเป็นจังหวัดลำพูนจนถึงปัจจุบัน
ลำพูนในปัจจุบันมีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวในเชิงศิลปวัฒนธรรมเป็นอย่างมาก มีแหล่งท่องเที่ยวทั้งวัดวาอาราม เจดีย์เก่าแก่ ศิลปะล้านนาแท้ที่มีลวดลายอันวิจิตรงดงาม อีกทั้งงานหัตถกรรมที่สั่งสมกันมาอย่างยาวนานจนเป็นสินค้าขึ้นชื่อ อย่างผ้าไหมยกดอก นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งปลูกลำไย กระเทียม แหล่งใหญ่ของภาคเหนือ ส่วนด้านอุตสาหกรรม ลำพูนนับเป็นพื้นที่ที่มีศักยภาพ เป็นศูนย์กลางของภาคเหนือตอนบน และมีนิคมอุตสาหกรรมในพื้นที่สี่เหลี่ยมเศรษฐกิจร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่
ข้อมูลการท่องเที่ยว
หมู่บ้านกะเหรี่ยงพัฒนาห้วยหละ อำเภอบ้านโฮ่ง ตั้งอยู่หมู่ที่ 2 ตำบลป่าพลู สามารถเดินทางไปตามทางหลวงหมายเลข 106 (ลำพูน - ลี้) ระหว่างกิโลเมตรที่ 107 – 108 เป็นหมู่บ้านกะเหรี่ยงที่ยังคงประเพณีเก่าแก่ดั้งเดิมไว้คือการทอผ้าแบบดั้งเดิมโดยใช้เอวเป็นกี่ในการทอ
อุทยานแห่งชาติดอยขุนตาล อำเภอแม่ทา มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในท้องที่อำเภอแม่ทา จังหวัดลำพูน อำเภอห้างฉัตรและอำเภอเมือง จังหวัดลำปาง สภาพพื้นที่เป็นป่าเขา
หอศิลป อุทยานธรรมะ อำเภอป่าซาง ตั้งอยู่ที่ 109/2 หมู่ 1 บ้านป่าซางน้อย สามารถเดินทางไปตามทางหลวงหมายเลข 106 และเข้าซอยข้างตลาดป่าซางไป 500 เมตร
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหริภุญไชย อำเภอเมือง ตั้งอยู่ถนนอินทยงยศเยื้องกับวัดพระธาตุหริภุญชัย เริ่มก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2470 โดยพระยาราชกุลวิบูลย์ภักดีสมุหเทศาภิบาลมณฑลพายัพ
ช้าง-กู่ม้า อำเภอเมือง เป็นโบราณสถาน ตั้งอยู่บริเวณชุมชนวัดไก่แก้ว ซอยโรงเรียนจักรคำคณาทร ห่างจากตัวเมืองประมาณ 1 กิโลเมตร กู่ช้าง
อนุสาวรีย์พระนางจามเทวี อำเภอเมือง ตั้งอยู่ตำบลในเมือง บริเวณสวนสาธารณะหนองดอก ห่างจากศาลากลางจังหวัดประมาณ 1 กิโลเมตร สร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์แด่พระนางจามเทวี
วัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหาร อำเภอเมือง เป็นพระธาตุประจำปีเกิดของคนเกิดปีระกา
วัดพระยืน อำเภอเมือง ตั้งอยู่ที่บ้านพระยืน ตำบลเวียงยอง ข้ามลำน้ำกวง ไปตามทางหลวงหมายเลข 114 เลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 1029 ประมาณ 500 เมตร
วัดจามเทวี อำเภอเมือง หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า วัดกู่กุด ตั้งอยู่ริมถนนจามเทวี ตำบลในเมือง สร้างเมื่อประมาณ พ.ศ. 1298 เป็นฝีมือช่างละโว้
วัดพระยืน อำเภอเมือง วัดพระยืนมีชื่อเดิมว่า วัดพฤทธมหา- สถาน ซึ่งพระเจ้าธรรมมิกราช
วัดมหาวัน อำเภอเมือง ตั้งอยู่ริมถนนจามเทวี ห่างจากศาลากลางจังหวัดประมาณ 500 เมตร เลียบไปตามคูเมืองเก่า มีตำนานการสร้างวัดกล่าวว่า วัดนี้สร้างมาแต่ครั้งพระนางจามเทวีขึ้นครองนครหริภุญไชย
อุทยานแห่งชาติแม่ปิง อำเภอลี้ ภายในเขตอุทยานแห่งชาติแม่ปิง มีพื้นที่บางส่วนเป็นลำน้ำปิงซึ่งยาวประมาณ 140 กิโลเมตร และสองฝั่งแม่น้ำเป็นเกาะแก่ง หน้าผา หินงอก หินย้อย สถานที่น่าสนใจของอุทยานฯ คือ ถ้ำยางวี ทุ่งกิ๊ก น้ำตกก้อหลวง แก่งก้อ
วัดพระบาทห้วยต้ม อำเภอลี้ เป็นวัดที่ใหญ่ที่สุดของอำเภอลี้ เป็นวัดประจำหมู่บ้านชาวเขาพระบาทห้วยต้ม ภายในมีสิ่งก่อสร้างทำจากศิลาแลงที่ขุดได้จากบ่อศิลาแลงด้านหลังของวัด และมีองค์พระธาตุที่ได้รับการตกแต่งอย่างงดงาม
วัดพระธาตุห้าดวง อำเภอลี้ สันนิษฐานว่าเป็นบริเวณเวียงเก่าลี้ เพราะมีซากกำแพงและคูเมืองตั้งเป็นแถว วัดนี้เป็นที่ตั้งของหมู่เจดีย์ 5 องค์ และในวันที่ 20 เมษายน ของทุกปี จะมีประเพณีสรงน้ำพระธาตุห้าดวง
วัดบ้านปาง อำเภอลี้ เป็นวัดซึ่งครูบาศรีวิชัยบวชเรียนเป็นวัดแรกภายในบริเวณวัดนอกจากจะร่มรื่นด้วยต้นไม้น้อยใหญ่ มีโบสถ์วิหารสวยงาม
ถ้ำหลวงผาเวียง อำเภอบ้านโฮ่ง เป็นถ้ำที่มีความสวยงามภายในถ้ำแบ่งออกเป็น 8 ห้อง เช่น ลานรมณีย์เป็นห้องกว้างมีแสงสว่างจากปากถ้ำส่องถึง อัคนีโขดเขิน เป็นห้องที่มีร่องรอยการพังทะลายของหินงอกหินย้อย และ เนินไศลงามตา เป็นเนินดินสลับกับก้อนหินตั้ง เป็นต้น
วัดพระเจ้าตนหลวง อำเภอบ้านโฮ่ง วัดนี้เป็นวัดที่ประดิษฐานพระพุทธรูปโบราณขนาดหน้าตักกว้าง 7.5 เมตร สูงตั้งแต่ฐานถึงเมาลี 9.5 เมตร
วัดพระเจ้าสะเลียมหวาน อำเภอบ้านโฮ่ง วัดนี้เป็นวัดที่สวยงาม ในพระอุโบสถประดิษฐานพระเจ้าสะเลียมหวาน ซึ่งแกะสลักจากไม้สะเดา เป็นที่เคารพสักการะของผู้คนทั่วไป
พระธาตุดอยห้างบาตร อำเภอบ้านธิ เป็นเจดีย์ทรงจัตุรมุขสีขาว มีฉัตรทองอยู่ยอดเจดีย์ พระธาตุแห่งนี้อยู่บนยอดดอยที่สามารถมองเห็นทิวทัศน์เบื้องล่างได้ไกล
วัดพระธาตุดอยเวียง อำเภอบ้านธิ บนดอยเป็นที่ประดิษฐานเจดีย์เก่าแก่ซึ่งมีพระสารีริกธาตุบรรจุอยู่ วัดนี้ยังมีพระพุทธรูปเก่าแก่อีก 3 องค์
ข้อมูลกิจกรรม
จังหวัดลำพูนมีกิจกรรมท่องเที่ยวทั้งทางธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรม ให้เลือกทำมากมาย เช่น นมัสการพระธาตุหริภุญไชย เดินศึกษาธรรมชาติบนเส้นทางศึกษาธรรมชาติดอยขุนตาล เที่ยวถ้ำ ล่องเรือเที่ยวชมทะเลสาบเหนือเขื่อนภูมิพล ฯลฯ
งานเจ้าแม่จามเทวี
จัดในช่วงเดือนธันวาคมถึงต้นเดือนมกราคมเป็นงานที่จัดขึ้นหลังการเก็บเกี่ยวพืชผล ในงานจะมีการประกวด “นางสาวลำพูน” และ “ธิดาชาวยอง” จะจัดในช่วงเดือนธันวาคมถึงต้นเดือนมกราคม บริเวณ
งานเทศกาลลำไย
จัดช่วงเดือนสิงหาคมของทุกปีเป็นงานใหญ่ประจำปีของชาวจังหวัดลำพูน จัดช่วงเดือนสิงหาคมของทุกปี บริเวณสนามกีฬาจังหวัด ภายในงานจะมีขบวนแห่รถลำไยที่ประดับตกแต่งอย่างสวยงาม การประกวดธิดาลำไย และการออกร้านค้า ประกวดผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร และจำหน่ายสินค้าพื้นเมือง
ประเพณีสรงน้ำพระธาตุหริภุญชัย
จัดขึ้นในวันเพ็ญเดือนหกของทุกปีจัดขึ้นในวันเพ็ญเดือนหกของทุกปี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จะพระราชทานน้ำสรงและเครื่องสักการะมาเพื่อประกอบพิธี รวมทั้งจังหวัดยังได้อัญเชิญน้ำพระพุทธมนต์ศักดิ์สิทธิ์จาก “ดอยขะม้อ” เข้าร่วมสรงด้วย นอกจากชาวลำพูนแล้วยังมีชาวจังหวัดใกล้เคียงและนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ เข้าชมงานนี้อย่างหนาแน่น.
งานประเพณีสงกรานต์
จัดงานระหว่างวันที่ 13-15 เมษายนจัดงานระหว่างวันที่ 13-15 เมษายนของทุกปี บริเวณเชิงสะพานท่าขามและเขตเทศบาลเมืองลำพูน โดยมีการตักบาตร สรงน้ำพระ และแห่พระรอดหลวง
งานของดีศรีหริภุญชัย
จัดงานเดือนกุมภาพันธ์กำหนดจัดงานเดือนกุมภาพันธ์ บริเวณวัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหาร เป็นงานแสดงและจำหน่ายสินค้าผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร และเกษตรแปรรูปนานาชนิด ซึ่งเกษตรกรและกลุ่มแม่บ้านของจังหวัดลำพูนเป็นผู้ผลิต ในงานมีขบวนแห่ของกลุ่มแม่บ้าน การแสดงทางศิลปวัฒนธรรม การประกวดเรือนชนบท การออกร้านขายสินค้าหัตถกรรมในราคาย่อมเยา
งานมหกรรมผ้าฝ้ายผ้านวมป่าซาง
อำเภอป่าซางมีชื่อเสียงทางด้านการทอผ้าฝ้ายเนื้อดีและผ้านวม มีการประดิษฐ์ผ้านวมผืนใหญ่ที่สุดในโลกอยู่ที่อำเภอป่าซาง งานนี้ผู้มาเยี่ยมชมจะสามารถเลือกซื้อผ้าและผลิตภัณฑ์จากผ้าได้จากผู้ผลิตโดยตรง