รายละเอียดจังหวัด
ป้อมยุทธนาวี พระเจดีย์กลางน้ำ ฟาร์มจระเข้ใหญ่ งามวิไลเมืองโบราณ สงกรานต์พระประแดง ปลาสลิดแห้งรสดี ประเพณีรับบัว ครบถ้วนทั่วอุตสาหกรรม
จังหวัดสมุทรปราการตั้งอยู่ในภาคกลางของประเทศไทย ที่บริเวณปลายสุดของแม่น้ำเจ้าพระยา ติดชายฝั่งทางด้านเหนือของอ่าวไทย เป็นจังหวัดขนาดเล็กบริเวณชานเมืองกรุงเทพมหานคร มีชื่อเรียกอื่นๆ อีกว่า “เมืองปากน้ำ” และ “เมืองพระประแดง”
สมุทรปราการเป็นที่ตั้งของนิคมอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่สำคัญของประเทศ มีชาวต่างชาติเข้ามาลงทุนทำธุรกิจเป็นจำนวนมาก จึงเป็นจังหวัดที่นำรายได้เข้าสู่ประเทศเป็นจำนวนมหาศาลในปัจจุบัน
จังหวัดสมุทรปราการมีเนื้อที่ประมาณ 1,004 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 627,557 ไร่ จัดเป็นจังหวัดที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับที่ 70 ของประเทศไทย มีแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นแม่น้ำสายสำคัญ และมีคลองสาขาแยกจากแม่น้ำเจ้าพระยาจำนวนมาก สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นที่ราบลุ่ม แบ่งเป็น 3 บริเวณ คือ บริเวณริมสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา เหมาะแก่การทำนาและทำสวน บริเวณตอนใต้ใกล้ชายฝั่งทะเล น้ำทะเลท่วมถึง พื้นดินและแหล่งน้ำจืดเค็มจัดในฤดูแล้ง มีป่าชายเลนตามชายฝั่ง เหมาะแก่การทำป่าจาก ป่าฟืน และบริเวณที่ราบกว้างใหญ่ทางตอนเหนือและทางตะวันออก เหมาะแก่การเพาะปลูก
สมุทรปราการเป็นเมืองที่สร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา ตัวเมืองเก่าตั้งอยู่แถบอำเภอพระประแดงในปัจจุบัน เคยเป็นเมืองหน้าด่านทางทะเลที่สำคัญในอดีต และเป็นจุดพักของเรือสินค้าต่างชาติที่มาติดต่อค้าขายกับไทย ที่บริเวณริมทะเลมีการสร้างป้อมค่ายคูเมืองอย่างมั่นคงแข็งแรง
ต่อมาในสมัยกรุงธนบุรี สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชโปรดให้รื้อกำแพงเมืองพระประแดงออก จนกระทั่งเมื่อถึงสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ทรงเห็นว่าเป็นช่องทางที่ข้าศึกจะยกทัพมาได้ จึงโปรดให้สร้างเมืองสมุทรปราการขึ้นที่ตำบลปากน้ำในปี พ.ศ. 2362 ใช้เวลาในการสร้าง 3 ปี และได้โปรดให้สร้างป้อมปราการขึ้นทั้งสองฝั่งแม่น้ำถึง 6 ป้อม คือ ป้อมประโคนชัย ป้อมนารายณ์ปราบศึก ป้อมปราการ ป้อมประกายสิทธิ์ ป้อมนาคราช และป้อมผีเสื้อสมุทร โดยในขณะที่กำลังสร้างเมืองนั้น พระองค์ได้เสด็จทอดพระเนตรหลายครั้ง และโปรดให้สร้างพระมหาเจดีย์ขึ้นที่เกาะกลางน้ำ แล้วพระราชทานนามว่า “พระสมุทรเจดีย์” แต่เสด็จสวรรคตเสียก่อนที่เจดีย์จะสร้างเสร็จ
ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 โปรดให้สร้างพระสมุทรเจดีย์ต่อจนสำเร็จ และสร้างป้อมขึ้นอีก 3 แห่ง คือ ป้อมตรีเพชร ป้อมคงกระพัน และป้อมเสือซ่อนเล็บ
ในปี พ.ศ. 2402 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ได้ทรงปฏิสังขรณ์พระสมุทรเจดีย์ให้สูงขึ้น และโปรดให้สร้างป้อมชายทะเลอีกแห่งหนึ่ง พระราชทานนามว่า “ป้อมพระจุลจอมเกล้า” ซึ่งในปัจจุบัน ป้อมต่างๆ ได้เสื่อมโทรมและปรักหักพังลงเสียเป็นส่วนใหญ่ คงเหลือแต่ป้อมผีเสื้อสมุทรและป้อมพระจุลจอมเกล้าเท่านั้น
ปัจจุบันจังหวัดสมุทรปราการแบ่งการปกครองออกเป็น 5 อำเภอ และ 1 กิ่งอำเภอ คือ อำเภอเมืองสมุทรปราการ อำเภอพระประแดง อำเภอบางพลี อำเภอบางบ่อ อำเภอพระสมุทรเจดีย์ และกิ่งอำเภอบางเสาธง
ข้อมูลการท่องเที่ยว
ศูนย์วัฒนธรรมอำเภอบางพลี อำเภอบางพลี ตั้งอยู่ในโรงเรียนบางพลีราษฎร์บำรุง เป็นพิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน ชั้นบน จัดแสดงภูมิปัญญา และวัฒนธรรมในอดีต ที่มีการแลกเปลี่ยนกันระหว่างคนหลายเชื้อชาติ
ตลาดริมน้ำโบราณบางพลี อำเภอบางพลี ป็นตลาดเก่าแก่ริมคลองสำโรง พื้นตลาดเป็นพื้นไม้ สามารถเดินติดต่อกันได้ ยาวกว่า 500 เมตร เดิมชื่อตลาด “ศิริโสภณ” สันนิษฐานว่า ชาวจีนเข้ามาเปิดร้านในตลาดนี้ราว พ.ศ.2400 ตลาดนี้จึงน่าจะมีอายุประมาณ 149 ปี เป็นตลาดโบราณริมคลองสำโรงเพียงแห่งเดียวที่รอดพ้นจากไฟไหม้และยังคงสภาพเดิมเหมือนแรกสร้าง
สถานตากอากาศบางปู อำเภอบางพลี เป็นสถานตากอากาศที่มีชื่อเสียงมาเป็นเวลานาน นักท่องเที่ยวนิยมมารับประทานอาหาร ในช่วงประมาณเดือนพฤศจิกายนถึงปลายเดือนเมษายน จะมีนกนางนวลอพยพมาหากินอยู่ตามชายทะเล
ศาลเจ้ามูลนิธิธรรมกตัญญู (เสียนหลอไต้เทียนกง) อำเภอเมือง เป็นศาลเจ้าที่สวยงาม ประดิษฐานเทพเจ้าขุนศึกศักดิ์สิทธิ์ของขาวไต้หวัน 5 องค์ (โหวงหวังเอี้ย) ศาลเจ้าแม่กวนอิม และเทพเจ้าองค์อื่นๆ อยู่ใกล้กับเมืองโบราณ
พิพิธภัณฑ์ช้างเอราวัณ อำเภอเมือง เป็นประติมากรรมลอยตัวด้วยวิธีเคาะมือแห่งแรกที่ใหญ่ที่สุดในโลกตัวช้างรวมอาคารมีความสูง 43.60 เมตร หรือสูงขนาดตึก14-17ชั้นโดยประมาณ อาคารพิพิธภัณฑ์ช้างเอราวัณแบ่งออกเป็น 2 ส่วน
พระสมุทรเจดีย์ อำเภอพระสมุทรเจดีย์ ตั้งอยู่ถนนสุขสวัสดิ์ ตำบลปากคลองบางปลากด ในวัดพระสมุทรเจดีย์ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่ง
ป้อมพระจุลจอมเกล้า หรือ ป้อมพระจุล อำเภอพระสมุทรเจดีย์ ตั้งอยู่บริเวณริมปากแม่น้ำเจ้าพระยา ตำบลแหลมฟ้าผ่า อยู่ห่างจากแยกพระสมุทรเจดีย์
ป้อมแผลงไฟฟ้า อำเภอพระประแดง ตั้งอยู่ที่ตำบลตลาด ติดกับโรงเรียนเทศบาลพระประแดง ยังมีสภาพสมบูรณ์อยู่บางส่วน
วัดไพชยนต์พลเสพย์ราชวรวิหาร อำเภอพระประแดง ตั้งอยู่ที่ตำบลบางน้ำผึ้ง จากแยกพระประแดง เลี้ยวซ้ายเข้าถนนพระราชวีริยาภรณ์
วัดโปรดเกศเชษฐาราม อำเภอพระประแดง อยู่ที่ถนนทรงธรรม ตำบลทรงคะนอง อยู่ถัดจากวัดไพชยนต์ฯ เล็กน้อย เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี เป็นวัดพุทธไทยเพียงวัดเดียวในย่านพระประแดง
ฟาร์มจระเข้ และสวนสัตว์สมุทรปราการ อำเภอเมือง ตั้งอยู่ถนนท้ายบ้าน ตำบลท้ายบ้าน ห่างจากตัวเมืองประมาณ 3 กิโลเมตร
วัดกลางวรวิหาร อำเภอเมือง ตั้งอยู่ถนนศรีสมุทร ตำบลปากน้ำ ปัจจุบันเป็นพระอารามหลวงชั้นโท
วัดอโศการาม อำเภอเมือง ตั้งอยู่เทศบาลบางปูซอย 60 ถนนสุขุมวิทสายเก่า ตำบลท้ายบ้าน ห่างจากตัวเมือง 6 กิโลเมตร
เมืองโบราณ อำเภอเมือง ตั้งอยู่ในเขตตำบลบางปูใหม่ บริเวณหลักกิโลเมตรที่ 33 ถนนสุขุมวิท (สายเก่า)
พาราไดซ์ บางขุนเทียน อำเภอพระสมุทรเจดีย์ ตั้งอยู่ที่ 90/1 ตำบลคลองสวน อำเภอพระสมุทรเจดีย์ บริเวณรอยต่อ 3 จังหวัด คือ กรุงเทพฯ สมุทรปราการและสมุทรสาคร แยกจากถนนพระราม 2 ไปตามถนนเทียนทะเล
ฟาร์มหนองงูเห่า และฟาร์มเสือ อำเภอบางพลี อยู่ที่ตำบลบางโฉลง ถนนบางนา-ตราด ประมาณกิโลเมตรที่ 14-15 แยกเข้าทางซ้าย 300 เมตร (เข้าซอยวิทยาลัยเกริก) เริ่มเปิดดำเนินการในปี 2529 มีเนื้อที่ประมาณ 10 ไร่
บึงตะโก้ อำเภอพระประแดง เป็นบึงที่นักท่องเที่ยวนิยมเล่นกีฬาทางน้ำ ได้แก่ เคเบิ้ลสกีและวินด์เซิร์ฟ อัตราค่าเช่าชั่วโมงละ 200 บาท เปิดบริการทุกวัน การเดินทาง จากทางด่วนสายบางนา-ตราด ให้ตรงไปประมาณกิโลเมตรที่ 13 ปากทางเข้าบึงตะโก้จะอยู่ทางด้านขวามือติดกับ บริษัท มิตซูบิชิ จำกัด เข้าไป 100 เมตร และเลี้ยวขวาเข้าซอยสุกไสว (ใกล้กับไปรษณีย์บางพลี) 200 เมตร ก็จะถึงบึงตะโก้ สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 0-2316-7809-10
วัดบางพลีใหญ่กลาง อำเภอบางพลี ตั้งอยู่บริเวณคลองสำโรงฝั่งเหนือ ตำบลบางพลีใหญ่ ห่างจากวัดบางพลีใหญ่เล็กน้อย สร้างขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ. 2367 ชาวบ้านเรียกว่า วัดกลาง ต่อมาเปลี่ยนเป็น วัดราษฎร์ศรัทธาธรรม
วัดบางพลีใหญ่ใน อำเภอบางพลี ตั้งอยู่ริมคลองสำโรง ตำบลบางพลีใหญ่ ห่างจากบึงตะโก้ประมาณ 500 เมตร เดิมชื่อวัดพลับพลาไชยชนะสงคราม สร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์ในชัยชนะของพระองค์
ตลาดน้ำบางน้ำผึ้ง อำเภอพระประแดง เสน่ห์ของตลาดน้ำแห่งนี้ คือ วิถีชีวิตชาวบ้านริมคลอง ส่วนใหญ่เป็นชาวไทยเชื้อสายมอญ และยังมีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์และอาหารที่มีชื่อเสียงของชุมชน
คำแนะนำ
- ในการล่องเรือเที่ยว ควรเตรียมหมวกและรองเท้าที่สวมใส่สบายไปด้วย และสำหรับการล่องเรือเที่ยวในตอนกลางคืน เช่น ล่องเรือชมหิ่งห้อย ควรเตรียมโลชันกันยุงไปด้วย
- ในระหว่างการล่องเรือเที่ยว ไม่ควรดื่มสุราหรือสิ่งมึนเมาอื่นๆ เพราะอาจจะก่อให้เกิดอันตรายได้ และในการล่องเรือชมหิ่งห้อยไม่ควรส่งเสียงดัง เพราะจะเป็นการรบกวนหิ่งห้อย รวมทั้งชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในบริเวณใกล้เคียง และไม่จับหรือทำสิ่งใดที่รบกวนหิ่งห้อยโดยเด็ดขาด
- การนั่งเรือ ควรนั่งตรงกลางเรือ ไม่เอียงไปข้างใดข้างหนึ่ง และใส่เสื้อชูชีพตลอดเวลา เพื่อความปลอดภัย
- การล่องเรือชมหิ่งห้อย ควรเลือกผู้ให้บริการนำล่องเรือที่มีความชำนาญในเส้นทาง และรู้แหล่งที่อยู่ของหิ่งห้อยเป็นอย่างดี และควรตรวจสอบระยะทางการล่องเรือกับผู้ให้บริการเสียก่อน
ข้อมูลกิจกรรม
จังหวัดสมุทรปราการมีทรัพยากรในด้านการท่องเที่ยวมากมายและหลากหลายรูปแบบ มีกิจกรรมท่องเที่ยวทั้งทางธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และ วัฒนธรรม ที่โดดเด่น คือ การเยี่ยมชมวัดต่างๆ สักการะศาลเจ้าพ่อหลักเมือง เที่ยวชมพิพิธภัณฑ์ช้างเอราวัณ ฟาร์มจระเข้และสวนสัตว์สมุทรปราการ
สำหรับผู้ที่ชื่นชอบธรรมชาติและการเที่ยวชมวิถีชีวิต มีกิจกรรมที่น่าสนใจ คือ ดูนกชายเลนและนกทะเล กินอาหารทะเลสดๆ ริมชายทะเล ที่สถานตากอากาศบางปู เที่ยวตลาดน้ำ พักโฮมสเตย์ พายเรือและล่องเรือชมธรรมชาติริมแม่น้ำเจ้าพระยา ชมบ้านทรงไทยอายุกว่า 100 ปี และขี่จักรยานเที่ยวชมสวนผลไม้
นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรมสำหรับผู้ที่ชื่นชอบการกีฬา ด้วย เช่น กิจกรรมเคเบิลสกีและวินด์เซิร์ฟ ที่บึงตะโก้ และมีสนามกอล์ฟอยู่หลายแห่งในจังหวัดสมุทรปราการ
งานนมัสการหลวงพ่อปาน
เป็นงานประจำปีของชาวบางบ่อ ที่จัดขึ้นที่วัดมงคลโคธาวาส ในช่วงประมาณวันขึ้น 8 ค่ำ เดือน 12 เพื่อระลึกถึงคุณงามความดีของหลวงพ่อปาน
ประเพณีรับบัวหรือโยนบัว
เป็นประเพณีที่สืบทอดกันมายาวนานของชาวบางพลี จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ในวันขึ้น 13 ค่ำ เดือน 11 และช่วงเช้าตรู่ของวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 11 การจัดงานประกอบด้วยการนมัสการและขบวนแห่หลวงพ่อโต ทั้งทางบกและทางน้ำ การแข่งขันกิจกรรมพื้นบ้าน อาทิ การจัดพานดอกบัว การประกวดเรือประเภทต่าง ๆ และการแสดงการละเล่นพื้นบ้าน เช่น เพลงเรือ ในช่วงเช้าตรู่ของวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 11 จะเป็นงานประเพณีการรับบัวหรือโยนบัว โดยประชาชนจะโยนดอกบัวลงในเรือขบวนแห่พระพุทธรูปจำลองของหลวงพ่อโต ในขณะเดียวกันชาวบางพลีก็จะโยนบัวให้กับคนต่างบ้านที่พายเรือมาเที่ยวด้วย เพื่อเป็นการทำบุญร่วม
ในสมัยก่อนนั้น ในแถบอำเภอบางพลีมีประชาชนอาศัยอยู่แบ่งเป็น 3 พวก คือ คนไทย คนรามัญ และ คนลาว ทั้งสามพวกก็ได้ปรึกษาหารือกันว่า สมควรที่จะช่วยกันหักร้างถางพงให้กว้างยิ่งขึ้นเพื่อทำไร่และสวนต่อไป แต่ด้วยเหตุที่มีสัตว์ร้ายนานาชนิดและพันธุ์ไม้นานาชิดขึ้นเต็มพรืดไปหมดทำให้ทั้ง คนไทย คนรามัญ และคนลาวต่างตกลงกันว่า ควรจะแยกย้ายกันไปทำมาหากินกันคนละทางจะดีกว่า เมื่อตกลงกันได้แล้วต่างก็แยกทางกันไป พวกลาวไปทางคลองสลุด พวกคนไทยไปคลองชวดลากข้าว และพวกคนรามัญไปทางคลองลาดกระบังทำมาหากินได้อยู่ 2-3 ปี ก็ไม่ได้ผลต่างพากันปรึกษาหารือกันเพื่อเตรียมตัวอพยพกลับถิ่นเดิมคือทาางฝั่งปากลัดก่อนที่จะไปก็ได้เก็บดอกบัวในบึงบริเวณนั้นไปมากมาย และได้สั่งเสียคนไทยที่เป็นที่รักใคร่สนิทชิดชอบกันว่า ในปีต่อๆไป เมื่อถึงเดือน 11 ขึ้น 14 ค่ำ ให้ช่วยเก็บดอกบัวหลวงรวบรวมไว้ให้ที่วัดหลวงพ่อโตนี้ด้วย แล้วพวกตนจะมารับเอาดอกบัวไป การมาของพวกรามัญที่มารับดอกบัวไปนั้น ต่างพากันมาโดยเรือขนาดใหญ่หลายสิบลำ พวกรามัญมักจะมาถึงวัดบางพลีใหญ่ในเพื่อรับดอกบัวตอนตี 3-4 ครั้งและทุกครั้งที่มาถึงวัดต่างก็ตีฆ้องกลองร้องรำทำเพลงและการแสดง ต่างๆ หลังจากนั้นพวกรามัญก็นำดอกบัวไปบูชาหลวงพ่อโตในวิหาร ด้วยเหตุนี้เองจึงเป็นที่มาของ " ประพณีรับบัว " สืบต่อกันมาจนถึงบัดนี้งานนมัสการองค์พระสมุทรเจดีย์
เป็นงานประเพณีที่ยิ่งใหญ่ที่มีประชาชนทั่วประเทศมานมัสการ มีงานฉลองใหญ่ประจำปี 9 วัน 9 คืน (เริ่มตั้งแต่วันแรม 5 ค่ำ เดือน 11 ของทุกปี) ในงานมีการประกวดขบวนแห่ ผ้าห่มองค์พระสมุทรเจดีย์ โดยทางรถยนต์รอบตลาดปากน้ำแล้วลงเรือแห่ไปตามลำน้ำเจ้าพระยาจนถึงที่ว่าการอำเภอพระประแดง แล้ววกกลับมาที่องค์พระสมุทรเจดีย์ มีพิธีเวียนเทียนรอบองค์พระสมุทรเจดีย์ มีการแข่งเรือในลำน้ำเจ้าพระยา รวมทั้งมีมหรสพสมโภช และการแสดงสินค้าต่าง ๆ การเดินทาง จากตัวเมืองไปฝั่งพระสมุทรเจดีย์ จะมีเรือโดยสารบริการรับ-ส่ง หน้าตลาดวิบูลย์ศรีทุกวัน ตลอด 24 ชั่วโมง
งานเทศกาลสงกรานต์ปากลัด (พระประแดง)
ทุกๆ ปี ในวันอาทิตย์แรกหลังจากเทศกาลสงกรานต์ (13 เมษายน) ชาวเมืองพระประแดงร่วมกับอำเภอเมืองพระประแดง จัดงานประเพณีสงกรานต์ตามแบบพื้นบ้านของชาวรามัญ มีขบวนแห่นางสงกรานต์ ปล่อยนกและปล่อยปลา มีการละเล่นพื้นเมือง เช่น สะบ้า ทะแยมอญและมอญรำ
ประเพณีส่งข้าวสงกรานต์
การส่งข้าวสงกรานต์เป็นประเพณีอย่างหนึ่งของชาวมอญ คาดว่าคงได้รับอิทธิพลมาจากตำนานสงกรานต์ โดยจะมีบ้านๆ หนึ่งรับหน้าที่หุงข้าว ข้าวที่หุงจะเป็นข้าวสวย เสร็จแล้วนำมาใส่น้ำดอกมะลิรับประทานกับข้าวหลายชนิด เช่น ไข่เค็ม ปลาเค็ม ผักกาดขาว เนื้อเค็ม และยำต่างๆ มีของหวานและผลไม้ ได้แก่ ถั่วดำต้มน้ำตาล กล้วยหักมุก แตงโม ของต่างๆ จะถูกจัดใส่กระทงวางบนถาดเตรียมไว้ให้สาวๆ นำไปส่งตามวัดต่างๆ ในตอนเช้า