รายละเอียดจังหวัด
พระพุทธบาทสูงค่า เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ฐานผลิตอุตสาหกรรม เกษตรนำล้ำแหล่งเที่ยว หนึ่งเดียวกะหรี่ปั๊บนมดี ประเพณีตักบาตรดอกไม้งาม เหลืองอร่ามทุ่งทานตะวัน ลือลั่นเมืองชุมทาง
จังหวัดสระบุรีตั้งอยู่ในบริเวณรอยต่อระหว่างภาคกลางและภาคอีสาน เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีทรัพยากรการท่องเที่ยวที่สำคัญ ทั้งด้านพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ ประเพณี และแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอยู่เป็นจำนวนมาก ทั้งยังอยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพมหานคร สามารถเดินทางไปกลับได้ภายในวันเดียว และมีกิจกรรมท่องเที่ยวต่างๆ ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันไปในแต่ละฤดู ทำให้สามารถท่องเที่ยวได้ทั้งปี ปัจจุบันจึงมีนักท่องเที่ยวนิยมไปท่องเที่ยวที่สระบุรีกันมาก
จังหวัดสระบุรีมีเนื้อที่ประมาณ 3,576.5 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 2,235,304 ไร่ จัดเป็นจังหวัดที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับที่ 56 ของประเทศไทย สภาพพื้นที่โดยทั่วไปทางตอนเหนือ ตะวันออก และตอนกลางของจังหวัดเป็นป่า มีเนินเขาสลับที่ราบสูง เหมาะสำหรับการปลูกพืชไร่ ส่วนทางตอนใต้และตะวันตกเป็นพื้นที่ราบเหมาะสำหรับการทำนา มีคลองที่สำคัญหลายสาย เช่น คลองรพีพัฒน์ คลองเริงราง คลองวิหารแดง และคลองเพรียว แต่มีแม่น้ำสำคัญที่นับเป็นเส้นเลือดใหญ่ของจังหวัดเพียงสายเดียว คือแม่น้ำป่าสัก ไหลผ่านจังหวัดสระบุรี รวมความยาวประมาณ 105 กิโลเมตร โดยผ่านท้องที่อำเภอมวกเหล็ก อำเภอแก่งคอย อำเภอเมืองฯ อำเภอเสาไห้ แล้วไปบรรจบกับแม่น้ำเจ้าพระยาที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
บริเวณที่เป็นจังหวัดสระบุรีในปัจจุบัน สันนิษฐานว่าเคยมีการตั้งชุมชนอยู่มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ เนื่องจากพบเครื่องมือเครื่องใช้และภาพเขียนยุคก่อนประวัติศาสตร์ ที่อำเภอพระพุทธบาทและอำเภอเมืองฯ นอกจากนี้ยังพบศิลปกรรมสมัยทวารวดี คือ ภาพสลักนูนต่ำบนผนังถ้ำ ที่ถ้ำเขาวง อำเภอพระพุทธบาท ด้วย
เมืองสระบุรีคาดว่าตั้งขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ. 2092 ในสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิแห่งกรุงศรีอยุธยา โดยพระองค์โปรดให้แบ่งพื้นที่เขตเมืองลพบุรีกับเมืองนครนายกบางส่วนมารวมกัน แล้วตั้งขึ้นเป็นเมืองสระบุรี เพื่อต้องการให้เป็นศูนย์ระดมพลในยามศึกสงคราม เนื่องจากเมืองมีทำเลที่ตั้งที่สะดวกต่อการเดินทัพขึ้นไปทางภาคตะวันออกและตะวันออกเฉียงเหนือ และยังเคยเป็นเส้นทางที่พวกขอมเคยใช้เดินทางมาก่อนแล้วด้วย ในประวัติศาสตร์จึงปรากฏว่าเมืองสระบุรีมีบทบาทสำคัญในด้านการศึกสงครามตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นต้นมา
สำหรับที่มาของชื่อเมืองนั้น อาจเป็นเพราะทำเลที่ตั้งของเมืองมีบึงอยู่ใกล้ๆ คือ บึงหนองโง้ง เมื่อตั้งเมืองขึ้นจึงได้นำเอาคำว่า “สระ” (บึง) มารวมกับคำว่า “บุรี” (เมือง) กลายเป็นชื่อเมือง “สระบุรี”
ในปี พ.ศ. 2439 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดให้สร้างทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือผ่านมาทางจังหวัดสระบุรี เมื่อทางรถไฟเสร็จแล้ว ภายในจังหวัดสระบุรีจึงมีถนนเกิดขึ้นตามมาหลายสาย เช่น ถนนฝรั่งส่องกล้อง จากท่าเรือถึงพระพุทธบาท เป็นถนนสายแรกที่สมเด็จพระเจ้าทรงธรรมโปรดให้สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2149 ถนนสายหนองโดน-พระพุทธบาท และถนนพิชัยรณรงค์สงคราม เป็นต้น ทำให้จังหวัดสระบุรีมีการคมนาคมที่สะดวกขึ้น และเจริญขึ้นเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน
สระบุรีแบ่งการปกครองออกเป็น 13 อำเภอ คือ อำเภอเมืองสระบุรี อำเภอแก่งคอย อำเภอหนองแค อำเภอวิหารแดง อำเภอหนองแซง อำเภอมวกเหล็ก อำเภอบ้านหมอ อำเภอพระพุทธบาท อำเภอเสาไห้ อำเภอหนองโดน อำเภอดอนพุด อำเภอวังม่วง และอำเภอเฉลิมพระเกียรติ
ข้อมูลการท่องเที่ยว
บ่อพรานล้างเนื้อ อำเภอพระพุทธบาท
อุโมงค์รถไฟพระพุทธฉาย อำเภอเมือง ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 12 กิโลเมตร เป็นอุโมงค์รถไฟชนิดทางเดียวกว้าง 7 เมตร สูง 7 เมตร ยาว 1197 เมตร สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2537
องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย ( อ.ส.ค.) อำเภอมวกเหล็ก เมื่อปี พ.ศ. 2503 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถได้เสด็จประพาสประเทศเดนมาร์คทรงให้ความสนพระทัยเกี่ยวกับกิจการโคนมของชาวเดนมาร์คเป็นอย่างมาก ต่อมารัฐบาลเดนมาร์คและสมาคมเกษตรกรโคนมเดนมาร์ค
ซากเจดีย์โบราณบนยอดเขาเรดาร์ อำเภอเมือง คาดว่าเป็นเจดีย์ที่สร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา แต่ถูกฟ้าผ่าเสียหาย ปัจจุบันก็ยังมีร่องรอยให้เห็นอยู่ ความสำคัญทางประวัติศาสตร์ อีกอย่างหนึ่งคือ ทหารญี่ปุ่นได้ใช้เขาเรดาร์นี้เป็นที่ตั้งปืนใหญ่ด้วย
อุทยานแห่งชาติพระพุทธฉาย อำเภอเมือง เดิมชื่อ อุทยานแห่งชาติเขาสามหลั่น มีพื้นที่ครอบคลุม 4 อำเภอ ได่แก่ อำเภอเมือง แก่งคอย หนองแค และวิหารแดง มีเนื้อที่ประมาณ 44 ตารางกิโลเมตร หรือ 27,856 ไร่ ประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 2 มิถุนายน พ.ศ 2524 ในช่วงประมาณเดือน ตุลาคม - มกราคม เป็นช่วงที่อากาศหนาวเย็นเหมาะสำหรับการเดินทางไปท่องเที่ยวพักผ่อน
ไร่องุ่นคุณมาลี อำเภอมวกเหล็ก ชมเถาองุ่นเลื้อย ไปตามค้างไม้ที่ปลูกสร้างอย่างเป็นระเบียบ ดูชาวไร่ติดตาเถาองุ่นเพื่อ ขยายพันธุ์และตัดผลองุ่นสุกปลอดสารพิษ ก่อนจะลงมาชิมองุ่นหวานไร้เมล็ด
วัดพะเยาว์ อำเภอเสาไห้ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดให้อัญเชิญมาเป็นพระประธานที่สระบุรี ต่อมาปูนที่พอกองค์พระกระเทาะออกจึงพบว่าองค์พระเป็นทองคำทั้งองค์ มีพุทธลักษณะที่งดงามมาก
ศูนย์การเรียนรู้ทอผ้าตำบลต้นตาล อำเภอเสาไห้ เกิดขึ้นจากกลุ่มสตรีที่ว่างงานรวมตัวกันใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์และเพิ่มรายได้ให้กับครอบครัว และเพื่อให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ที่ครบวงจรให้กับเยาวชน
เบญจสุทธิคงคา อำเภอเสาไห้ทน้ำศักดิ์สิทธิ์จากแม่น้ำสายสำคัญ 5 สาย ที่ไหลผ่านบริเวณอำเภอเสาไห้ได้ถูกนำมาใช้เป็นน้ำในพิธีถือน้ำพิพัฒสัตยาอันศักดิ์สิทธิ์
ปีนหน้าผา-โรยตัว อำเภอเมือง ที่วัดพระฉาย อำเภอเมือง เป็นหน้าผาขนาดใหญ่ที่มีความสูง 35 เมตร เป็นแหล่งปีนหน้าผาแบบโบเดอร์ริ่ง หมายถึง การปีนหน้าผาที่มีความสูงไม่เกิน 5 เมตร
วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร อำเภอเมือง ตั้งอยู่ที่ตำบลขุนโขลน ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 28 กิโลเมตร มีทางเลี้ยวซ้ายก่อนถึงอำเภอพระพุทธบาทเข้าไปประมาณ 1 กิโลเมตร เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก สร้างขึ้นเมื่อ ปี พ.ศ. 2167
วัดพระพุทธฉาย อำเภอเมือง รอยพระพุทธรูป อยู่บนแผ่นหินซึ่งตั้งอยู่บนชะง่อนผา มีการสร้างมณฑปครอบไว้ มีบันไดจากบริเวณวัดด้านล่างขึ้นไปยังมณฑป และต่อไปยังหน้าผาซึ่งอยู่เหนือมณฑปขึ้นไป
พระตำหนักท้ายพิกุล พระราชวังโบราณ อำเภอพระพุทธบาท ปัจจุบันไม่มีซากตำหนักปรากฏอยู่คงมีแต่เกยช้าง ( หมายถึง ที่เสด็จขึ้น-ลงพาหนะสำหรับเจ้านาย ) และซากกำแพงเป็นเขตโดยรอบ
ทุ่งทานตะวัน อำเภอวังม่วง ตั้งอยู่ที่บริเวณเขตติดต่อระหว่างจังหวัดลพบุรี และสระบุรี ตามเส้นทางสายพัฒนานิคม-วังม่วง มีการทำไร่ทานตะวันกันมาก ในช่วงฤดูหนาวราวเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม ริมฝั่งถนนจะสะพรั่งไปด้วยสีเหลืองของดอกทานตะวัน
อุโมงค์ต้นไม้ อำเภอวังม่วง เป็นบริเวณทางโค้งที่ต้นไม้สองฝั่งถนนโน้มเข้าหากันทำให้ดูคล้ายอุโมงค์ และให้ความร่มรื่นสวยงามมีความยาวประมาณ 200 เมตร นักท่องเที่ยวมักจอดรถแวะถ่ายรูปเป็นประจำ
น้ำตกซับเหว อำเภอมวกเหล็ก เป็นสถานที่ท่องเที่ยวแห่งใหม่ของอำเภอมวกเหล็กที่การเดินทางยังไม่สะดวกนัก การเดินทางจากถนนมิตรภาพ แยกเข้าทางอำเภอมวกเหล็กทางไปน้ำตกเจ็ดสาวน้อย ขับรถเลยน้ำตกเจ็ดสาวน้อยไปตามทางหมายเลข 2273
น้ำตกเหวน้อย อำเภอมวกเหล็ก อยู่ที่บ้านมวกเหล็กใน เป็นต้นน้ำของน้ำตกมวกเหล็ก และน้ำตกเจ็ดสาวน้อย เมื่อเดินต่อไปจะพบ น้ำตกเหวราง และน้ำตกโป่งตาลอง ซึ่งเป็นน้ำตกสูงอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ช่วงที่เหมาะในการท่องเที่ยว คือ ช่วงเดือนกรกฎาคม-พฤศจิกายน
ไร่องุ่น อำเภอมวกเหล็ก อำเภอมวกเหล็ก อำเภอมวกเหล็ก มีไร่องุ่นที่ให้นักท่องเที่ยวเข้าชมได้ตลอดทั้งปี และยังสามารถเลือกซื้องุ่นสด ผลิตภัณฑ์แปรรูปจากองุ่น เช่น ไวน์ น้ำองุ่น องุ่นไร้เมล็ด องุ่นหยี แยมองุ่น เป็นต้น หรือจะร่วมกิจกรรมเก็บองุ่นก็ได้
อุทยานแห่งชาติน้ำตกเจ็ดสาวน้อย อำเภอมวกเหล็ก เป็นน้ำตกที่ไหลลดหลั่นมาตามแนวลำธาร มีประมาณ 7 ชั้น แต่ละชั้นมีความสูงราว 4 เมตร แอ่งน้ำมีบริเวณที่เล่นน้ำกว้าง และร่มรื่น
มวกเหล็ก เอทีวี อำเภอมวกเหล็ก กิจกรรมขับรถ ATV (เอทีวี) เป็นกิจกรรมที่ตื่นเต้น ท้าทาย ผจญภัยในรูปแบบใหม่ ขับรถลัดเลาะไปตามป่าเขาสวยงามในพื้นที่รอบมวกเหล็กเอทีวี ติดต่อมวกเหล็กเอทีวี โทร. 0-3622-7316
ถนนพระเจ้าทรงธรรมหรือถนนฝรั่งส่องกล้อง อำเภอบ้านหมอ เป็นถนนที่สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าทรงธรรมเมื่อครั้งเสด็จตรวจรอยพระพุทธบาท ปัจจุบันเหลือร่องรอยให้เห็นประมาณ 9 กิโลเมตร
เจดีย์พระคุณแม่ อำเภอวิหารแดง เป็นเจดีย์รูปทรงคล้ายพระปฐมเจดีย์ ภายในประดิษฐานรอยพระพุทธบาทจำลอง สร้างขึ้นเพื่อให้กุลบุตรกุลธิดาระลึกถึง และตอบแทนพระคุณแม่
ตำหนักธารเกษม อำเภอพระพุทธบาท ในสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง เพื่อใช้เป็นที่ประทับเวลาเสด็จมานมัสการพระพุทธบาท ปัจจุบันเหลือเพียงแต่ฐาน
ถ้ำเทพนิมิตธารทองแดง อำเภอพระพุทธบาท เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ ได้พบโบราณวัตถุของมนุษย์สมัยหินใหม่ตอนปลาย
ตำหนักสระยอ อำเภอพระพุทธบาท เป็นพระตำหนักที่สมเด็จพระเจ้าปราสาททองทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างเป็นที่ประทับเมื่อครั้งเสด็จนมัสการพระพุทธบาท ณ ริมธารน้ำใต้ธารทองแดง ปัจจุบันเหลือเพียงรอยฐานตำหนัก
สำนักสงฆ์ถ้ำกระบอก อำเภอพระพุทธบาท เป็นสถานที่รักษาคนไข้ติดยาเสพติดที่มีชื่อเสียง แม่ชีเมี้ยน ปานจันทร์ เป็นผู้ก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2500
สวนนกธรรมชาติตำบลไผ่ต่ำ อำเภอหนองแค เป็นที่อยู่อาศัยของฝูงนกพันธุ์ต่างๆ กว่า 17 ชนิด อาทิ นกเอี้ยงดำ นกกางเขน นกเขา นกกวัก นกกาน้ำเล็ก นกแขวก และนกกระยาง
ถ้ำศรีวิไล อำเภอเฉลิมพระเกียรติ ภายในถ้ำมีพระพุทธเนาวรัตน์ ศิลปะสมัยเชียงแสน มีหินงอก หินย้อย นอกจากนั้นยังสามารถเที่ยวชมวิวทิวทัศน์ของธรรมชาติ
สวนพฤกษศาสตร์ภาคกลาง (พุแค) อำเภอเฉลิมพระเกียรติ เป็นแหล่งรวบรวมและศึกษาวิจัยพันธุ์พืชรวมทั้งเผยแพร่และให้บริการความรู้ในด้านต่างๆ เกี่ยวกับพืช และเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ
พายเรือคายัค อำเภอแก่งคอย เส้นบ้านท่าเสา-สะพานบ้านหาดสองแคว อำเภอแก่งคอย ใช้เวลาประมาณ 3 ชั่วโมง ระยะทางประมาณ 12 กิโลเมตร
คำแนะนำ
- การเที่ยวถ้ำ ปีนหน้าผา และโรยตัว จะต้องเตรียมอุปกรณ์ให้พร้อม เช่น สวมเสื้อผ้าที่เหมาะสม ใส่รองเท้าที่กระชับ มีหมวกนิรภัย ถุงมือ สนับเข่า สนับข้อศอก และสนับแข้ง โดยควรเลือกใช้บริการบริษัทนำเที่ยวที่มีความชำนาญในเส้นทางและการเล่นกิจกรรมต่างๆ เป็นอย่างดี
- สำหรับกิจกรรมล่องแก่ง นักท่องเที่ยวควรตรวจสอบระดับน้ำในลำน้ำ ในช่วงเวลานั้นๆ ก่อนลงล่องแก่ง เนื่องจากในบางช่วงของฤดูน้ำหลาก ระดับน้ำในลำน้ำอาจสูงและไหลเชี่ยวจนเกินไป โดยสามารถสอบถามโดยตรงได้จากโรงแรมที่พัก หรือผู้ประกอบการนำล่องแก่งที่ท่านใช้บริการ
- ช่วงเวลาสำหรับการเที่ยวชมทุ่งทานตะวัน คือระหว่างเดือนตุลาคมถึงประมาณกลางเดือนกุมภาพันธ์ จังหวัดสระบุรีมีทุ่งทานตะวันกระจายอยู่ทั่วไปในอำเภอมวกเหล็ก อำเภอแก่งคอย อำเภอเฉลิมพระเกียรติ อำเภอพระพุทธบาท อำเภอวิหารแดง อำเภอหนองโดน และอำเภอเมืองฯ
ข้อมูลกิจกรรม
จังหวัดสระบุรีมีกิจกรรมท่องเที่ยวทั้งทางธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม การผจญภัยท้าทาย และท่องเที่ยวเชิงเกษตร เช่น นมัสการรอยพระพุทธบาทเบื้องซ้าย เยี่ยมชมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระพุทธบาท นมัสการรอยพระพุทธบาทเบื้องขวา ที่วัดพระพุทธฉาย ปีนผา โรยตัว ไต่สายเคเบิลข้ามน้ำตก เดินบนสะพานเชือก ล่องแก่ง เที่ยวทุ่งทานตะวัน ฯลฯ
การแข่งขันเรือยาวประเพณีลุ่มน้ำป่าสัก
จัดให้มีการแข่งขันเป็นประเพณี ณ บริเวณท่าน้ำหน้าที่ว่าการอำเภอเสาไห้ทุกปี ในวันเสาร์-อาทิตย์สุดท้ายของเดือนกันยายน โดยเชิญเรือยาวจากจังหวัดต่าง ๆ แบ่งประเภทของเรือเป็น 4 ประเภท ได้แก่ เรือยาวใหญ่ 55 ฝีพาย เรือ 30 ฝีพาย 12 ฝีพาย และ 10 ฝีพาย เข้าแข่งขันหาผู้ชนะเลิศ ถือว่าเป็นการอนุรักษ์ประเพณีของท้องถิ่นอย่างหนึ่ง
ประเพณีตักบาตรดอกไม้
นับว่าเป็นประเพณีที่สำคัญของอำเภอพระพุทธบาท โดยถือเอาวันเข้าพรรษา ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 ของทุกปี กำหนดให้มีงานตักบาตรดอกไม้ ประชาชนต่างพากันไปทำบุญตักบาตรเนื่องในวันเข้าพรรษา ที่วัด พร้อมกับถวายเทียนพรรษาแก่วัดพระพุทธบาท ซึ่งตามประเพณีชาวพุทธทั้งหลายเมื่อเสร็จจากการทำบุญตักบาตร ในตอนเช้าแล้วในช่วงบ่ายของวันเข้าพรรษาจะมีการตักบาตรดอกไม้ที่บริเวณวัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร ตำบลขุนโขลน อำเภอพระพุทธบาท ประชาชนจะพากันไปเก็บดอกไม้ชนิดหนึ่ง มีลักษณะคล้ายต้นกระชาย หรือต้นขมิ้น มีดอกสีเหลือง หรือดอกสีขาว เรียกว่า "ดอกเข้าพรรษา" ซึ่งดอกไม้ชนิดนี้ชอบขึ้นตามไหล่เขา มีเฉพาะในช่วงเข้าพรรษา ที่จังหวัดสระบุรีเพียงจังหวัดเดียวเท่านั้น ในขณะที่พระภิกษุเดินขึ้นบันไดเพื่อที่จะนำดอกเข้าพรรษาไปนมัสการรอยพระพุทธบาทนั้นชาวบ้านก็จะนำขันน้ำ หรือภาชนะใส่น้ำลอยด้วยดอกพิกุล นั่งรออยู่ตามขั้นบันไดเพื่อคอยที่จะล้างเท้าให้แก่พระภิกษุ ด้วยความเชื่อที่ว่าจะเป็นการชำระบาปที่ได้กระทำมาให้หมดสิ้นไป และดอกเข้าพรรษานี้ได้รับการบรรจุเป็นพืชสกุลใหม่ของโลก จากงานแสดงพรรณบุปผชาตินานาชาติเมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2544 ที่สวนนกจูล่ง ประเทศสิงคโปร์
ประเพณีสงกรานต์สรงน้ำเสานางตะเคียนวัดสูง
จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ณ บริเวณหน้าอุโบสถวัดสูง อำเภอเสาไห้ โดยกำหนดในวันที่ 23 เมษายน ของทุกปี มีการทำบุญตักบาตร รดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ และปิดทองสรงน้ำเสานางตะเคียน
ประเพณีแห่พระเขี้ยวแก้ว
ชาวพุทธเชื่อกันว่า "พระเขี้ยวแก้ว" เป็นพระทนต์ (ฟัน) ของสมเด็จพระสัมมา สัมพุทธเจ้า ซึ่งในวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 4 ของทุกปี จะมีการจัดงานของชาวอำเภอพระพุทธบาท โดยอัญเชิญพระเขี้ยวแก้วจากพิพิธภัณฑ์วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหารออกแห่ฉลองไปรอบเมืองพระพุทธบาท โดยมีความเชื่อว่า หากมีการแห่พระเขี้ยวแก้วแล้วจะสามารถบันดาลให้ประชาชนชาวพระพุทธบาทได้รับความร่มเย็นเป็นสุข ทำมาค้าขายดีกันทั่วหน้า และเป็นการจัดงานประจำปีของอำเภอพระพุทธบาท
ประเพณีกำฟ้า
กำหนดให้มีการจัดงานนมัสการปีละ 2 ครั้ง ตั้งแต่วันขึ้น 1 ค่ำ ถึง 15 ค่ำ เดือน 3 รวม 15 วัน และในวันขึ้น 8 ค่ำ ถึง 15 ค่ำ เดือน 4 รวม 8 วัน
ประเพณีนมัสการรอยพระพุทธบาท
กำหนดให้มีการจัดงานนมัสการปีละ 2 ครั้ง ตั้งแต่วันขึ้น 1 ค่ำ ถึง 15 ค่ำ เดือน 3 รวม 15 วัน และในวันขึ้น 8 ค่ำ ถึง 15 ค่ำ เดือน 4 รวม 8 วัน
ประเพณีเจ้าพ่อเขาตก หรือ งานแห่เจ้าพ่อเขาตก
ที่บริเวณวัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร อำเภอพระพุทธบาท จัดเป็นงานประเพณีประจำปี โดยในงานนี้จะมีการแสดงอภินิหารต่าง ๆ ของเจ้าพ่อเขาตก ควบคู่กันไปกับการกระทำพิธีลุยไฟ แห่สิงโตล่อโก๊ะ และการแสดงงิ้ว ส่วนมากชาวจีนที่เป็นลูกศิษย์อยู่ทั่วประเทศจะเดินทางมาร่วมงาน เริ่มตั้งแต่วันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 4 ติดต่อกันไป 4 วัน
งานโคนมแห่งชาติ
จัดขึ้นที่อำเภอมวกเหล็ก ในเดือนมกราคมของทุกปี โดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ทรงเสด็จมาเป็นองค์ประธานในพิธีเปิดงานของทุกปี ซึ่งเป็นงานที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมเป็นอาชีพ